In de verhalenreeks ‘Onderweg’ (iedere laatste zaterdag van de maand een verhaal op radioaalsmeer.nl) ontmoet Martin Spaargaren mensen die hij tegenkomt in en rond Aalsmeer. Toevallige gesprekken op straat, in een wachtruimte of, zoals dit keer, op Schiphol, groeien uit tot kleine portretten van gewone mensen met bijzondere verhalen. Ontmoetingen zonder afspraak, maar met aandacht – want wie luistert, hoort altijd meer dan verwacht. Deze week zijn tweede verhaal.
HENK DE KRAB
Op Schiphol wachtte ik op het vliegtuig uit Toronto. Ik kocht een krant en koffie en vond een bankje. Vanuit mijn ooghoek zag ik iemand op me afkomen. Hij liep wat rottig. Met een vriendelijk knikje ging hij naast me zitten.
“Dag heer,” zei hij. Een Amsterdammer. Kon niet missen.
“Dag andere heer. Mag ik vragen: U is toch niet van de voetbal?”
“Omdat ik zo slecht loop? Nee, voetbal kijken is voor mij genoeg. Nee, ik heb decennia in een vliegtuigcabine gewerkt, bij de Kleine Lastige Mannetjes.”
Ah! De KLM.
Ik mocht ‘Henk’ tegen hem zeggen en hij Martin tegen mij, en onder het wachten leerde ik over het leven van KLM-cabinepersoneel.
“Mijn knieën doen het bijna niet meer. Dat is onder andere het gevolg van bezuinigingen bij de KLM. We hebben namelijk als cabinepersoneel een paar stevige “efficiëntieslagen” te verwerken gekregen.”
“Zo? Klinkt neo-liberaal!”
“Tja. We moesten tegen het zelfde salaris 20% meer werken, waarvoor we de vakbonden dankbaar moesten zijn. Kijk: voordat mijn knieën het definitief opgaven werkte ik 80%. Dat doen ze door het aantal rustdagen tussen de vluchten te vergroten. Zo zijn ze destijds ook aan die bezuiniging gekomen: de aantallen rustdagen verkleinen. Als we lange vluchten deden, Los Angeles, Buenos Aires – van dat spul – zaten er aanvankelijk zeven dagen rust tussen de landing op Schiphol en de volgende lange vlucht. En die had je hard nodig. Maar dat werden zes dagen en vervolgens vijf. Die veel te korte rustpauzes nekt nu vele collega’s. Zo betalen het cabinepersoneel én de ziektekostenverzekeraars de bezuinigingen bij de KLM. Toen ik uit ellende 80% werkte, zat ik weer op het werkschema van jaren terug. Op Europese vluchten werd stomweg minder personeel ingeroosterd. Wil jij nog koffie?” Jawel, en hij stond moeizaam op. “Uh, Henk? Laat mij maar.”
Slurpend aan onze koffie vervolgde Henk zijn verhaal. “Heb je wel eens van de ‘wasmachinevluchten’ gehoord? Kijk: als we bijvoorbeeld op Tokio vlogen, kregen we een hele tiet daggeld mee. Die was bestemd voor fijne hotels en nog fijner eten. Maar wie goed maar goedkoper at en logeerde, hield hele bakken met geld over. Kon je er zo een wasmachine van kopen als je terug was. Vandaar. Trouwens, je hebt een Parool gekocht, u is van de linkse kerk?”
Dat kon ik slecht ontkennen, maar voor ik antwoord kon geven, zei Henk dat hij dat ook was, al z’n leven lang, maar dat hij de laatste jaren steeds verder naar de Partij voor de Dieren was doorgeschoven.
“Maar ik zit nu met een dilemma. Kijk: ik heb geen schoorsteen, maar die moet toch roken. Mijn schoorsteen rookt door kerosine te verstoken. Stemmen op de Partij voor de Dieren verhoudt zich slecht met werken bij de KLM, niet waar?”
Ik wilde van alles antwoorden, zoals ‘misschien geven je knieën een onbewust signaal af omdat je in die spagaat zit?’ maar Henk mijmerde: “De 747 was echt een toffe kist. Maar in de Airbus, waar ik de laatste jaren in vloog, zijn de gangpaden veel smaller. Er staan dus meer rijen met stoelen. Als cabinepersoneel had je vroeger 42 man in je werkgebied in de M, dat werden er 52, alweer een stijging van 20%. Dus én 20% meer in de lucht én 20% meer passagiers om te bedienen.”
“Lekker dan. Uh… de ‘M’?”
“Oh, dat is de toeristenklasse; de business is de C. Vroeger had je ook nog Royal Class, maar daar zat geen leven in, die is versmolten met C. De C is nu méér dan de vroegere C, maar nog lang geen Royal Class. Daar werd indertijd je biefstukkie of je eitjes voor je neus gebakken en was er kaviaar aan boord. Moet je nou eens kijken: de hele dienstverlening is uitgekleed, ook op lange vluchten moet je als passagier flesjes water halen bij de crew, waar we vroeger langs kwamen met plateautjes met allerlei nattigheid. Alle sjeu is wegbezuinigd.”
Hij was even stil, we keken even rond. ‘Toronto’ had vertraging, sprak het aankomsttijdenbord tot ons, en Henk zei: “Oh, ik heb vertraging.”
“Ook Toronto?”
“Ja, familie uit Markham, da’s vlakbij Toronto.”
Ik knikte, voor mij gold grofweg het zelfde.
“Om op de gangpaden terug te komen: de trolleys waarmee we rijden zijn diep; het zijn dubbele trolleys en de achterkant zit dicht. Er kunnen vier plateaus op één niveau. Als je tamelijk lang bent, zoals ik, kun je bijna niet bij het vierde plateau op de laagste niveaus komen. Behalve als je jezelf helemaal in een kreukel vouwt. Er kwamen dus grijpertjes waarmee je de veraf staande plateaus kon bereiken. Die krengen bleven overal liggen, en bleken uiteindelijk nutteloos.
“Nog erger is de porseleinen vaat die in C wordt gebruikt. Er zijn namelijk ook in C extra rijen geplaatst, zodat je met een zwaarder plateau verder moet reiken. ‘Frozen shoulders’ zijn heel populair geworden onder de collega’s. Tel de armen die niet goed werken even op bij de onbereikbaarheid van de plateaus op de onderste niveaus van de trolleys…”
Ja, ik zag het voor me. “Ik denk dat die smallere gangpaden ook niet helpen?”
“Nee, je kunt je niet bewegen tussen de passagiersstoelen. Je kunt je onderrug verpesten of je knieën, zoals ik, of allebei. Je kunt met je voeten en knieën naar de stoelen gedraaid op je hurken zitten, maar dan moet je je bovenlijf naar de trolley draaien… allemaal geforceerde bewegingen. Eén van de fysio’s die mij te grazen nam, zei dat dat gemakkelijk tot een hernia kan leiden; het heet… eh… ja: rotatie tractie. Moet je dus niet doen.”
Nog steeds geen Toronto.
“Ach, weet je…er zijn breedheupige vrouwelijke collega’s die niet recht vooruit door de gangpaden kunnen lopen, ik overigens ook niet. We worden ‘de krabben’ genoemd. Ha, ha, ha!”
Henk de Krab lachte, maar hij was niet blij. Zijwaarts lopend gingen we maar een biertje halen.
Gepubliceerd: 28 maart 2026 om 12:00 uur, geschreven door Elbert Huijts
Studio
De Oude Veiling
Marktstraat 19
1431 BD Aalsmeer
Telefoon
0297 - 325858
E-mail
info@radioaalsmeer.nl
