De verhalenreeks 'Onderweg' door Martin Spaargaren (5): 'De re-integratiecoach'

In de verhalenreeks ‘Onderweg’ (iedere maand een verhaal op radioaalsmeer.nl) ontmoet Martin Spaargaren mensen die hij tegenkomt in en rond Aalsmeer. Een toevallig gesprek  bij het Seringenpark groeide uit tot een klein portretje van gewone mensen met bijzondere verhalen. Ontmoetingen zonder afspraak, maar met aandacht–want wie luistert, hoort altijd meer dan verwacht.

Op een bankje langs de Molenvliet zat “Jacky” met een jonge hond –op iedere hoek een poot en verder helemaal daas– aan de lijn. Ik kende haar van re-integratiebureau “ABC” waar ik ooit terechtkwam. Ik kan me haar nog goed herinneren, omdat zij –mij in ieder geval– niet als een projectje behandelde, waar je als coach aardig geld aan kon verdienen.

“Ik durf het bijna niet te vragen, Jacky, maar werk je nog steeds bij ABC?”

“Nee, allang niet meer. De re-integratie-business ligt al jaren helemaal op z’n gat en ik ben opgestapt.”

Dat eerste wist ik niet en dat tweede ook niet–maar dat geldt voor de meeste dingen. “Vertel?” We gingen er bij zitten. De hond kreeg water en viel een paar minuten later in slaap.

Toen Jacky in de re-integratie werkte, werd er net heel stevige wetgeving geïmplementeerd, aan de hand waarvan re-integratiebureaus moesten werken. Die regels waren zo streng, dat vrijwel geen bureau overleefde–ook ABC hield er mee op. Toch was die wetgeving wel logisch. Het UWV werd door de re-integratiebureaus aan de hand van ‘slimme constructies’ schaamteloos beroofd. Het draaide om plaatsingspremies en het 50+ belastingvoordeel. Zo’n premie werd uitbetaald als een bureau iemand uit de WW haalde en langdurig aan het werk kreeg, en degene die een 50+-er aan nam, kreeg voor een bepaalde periode belastingvoordeel.

Veel re-integratie-coaches maakten afspraken met bedrijven. De eigenaar van het bedrijf zou mensen als stagiair of voor een proefperiode aannemen, en net voordat hij ze wettelijk gezien een volwaardig contract zou moeten aanbieden, werden ze op straat gezet. Er moest weer plaats worden ingeruimd voor het volgende proefje of de volgende 50+er. De plaatsingspremie die het bureau kon bijschrijven werd gedeeld met dat bedrijf en als het even meezat, kreeg dat bedrijf ook nog het belastingvoordeel.

“Ik heb van een oudere, afgestudeerde Italiaanse chef met heel veel ervaring gehoord. Die werd als schoonmaker voor een proefperiode aangenomen. Als er zieken waren, mocht hij als invaller achter het vuur. Die man verdiende als schoonmaker geen moer en toen het halve jaar er bijna op zat, werd hij er gewoon uitgegooid. Een half jaar later hetzelfde verhaal. Dergelijke re-integratie-cowboys hadden een serie adressen waar ze dezelfde truc toepasten! De cowboys die zo werkten, waren poenscheppers. Toen ze door die strenge wetgeving écht aan het werk moesten, was het gedaan met ze.”

“Deed jij daar ook aan mee?”

Nee, Jacky niet. Zij kwam binnen bij ABC toen de juridische aanpassingen net in werking waren getreden. Ze had eerder heel ander werk gedaan en sowieso geen kring van bedrijven opgebouwd waarmee ze kon werken / de boel kon belazeren. Ieder contact met welk bedrijf dan ook, was vers.

Slechts een handjevol re-integreerders die volgens de regels hadden gewerkt, bleven overeind. De nieuwe wetgeving was namelijk moordend voor de cowboys. Werklozen en re-integreerders kregen slechts te maken met ‘korte trajecten’ van drie maanden maximaal–de ‘lange trajecten’ verdwenen. Bureaus werden in Jacky’s tijd pas betaald, als iemand een vast contract kreeg. Dat betekende, dat het bureau pas na een half jaar eventueel betaald kreeg, alsof je er niet al uren werk in de proefplaatsing had zitten. Als de proefperiode op niets uitliep, had je helemaal voor niets had gewerkt.

Veel van de mensen die bij haar belandden, sjouwden een ‘rugzakje’ met zich mee. Maar in drie maanden tijd kun je geen ‘rugzakjes’ oplossen. Juist voor hen waren de lange trajecten destijds in het leven geroepen. Sommige mensen staan door omstandigheden zo ver van de arbeidsmarkt af, dat er éérst uitgebreid met hen gewerkt moest worden.

Zeker langdurig werkloze vrouwen waren de banaan. De keuringsartsen hadden en hebben maling aan klachten van vrouwen. ‘t Zijn aanstellers, overdrijvers, leugenaars, querulanten. Stuk voor stuk. Ze moesten ‘gewoon weer aan het werk’ want het ‘zit tussen de öre, mevrouwtje’. Ze werden geen seconde serieus genomen. Het UWV als pathogene factor. Vervolgens liepen hun sollicitaties in de soep omdat er niets was opgelost. Zo kwamen ze bij Jacky terecht, die er in drie maanden ook niets mee kon.

Ze vertelde dat er bij het UWV in Amstelveen een figuur rondliep, dat om de zoveel tijd een klasje met langdurig werkelozen een ongelooflijk grote bek gaf bij wijze van motivatiegesprek! We hebben het hier over volwassen mannen en vrouwen, vaak 50+-ers met uitgebreide werkervaring, die eerder verantwoordelijke posities bekleedden. De eerste taak waarvoor Jacky zich vrijwel altijd gesteld zag, was proberen de UWV-stress eruit te halen. Regelmatig was het korte traject al voor de helft voorbij, voor het wantrouwen en de achterdocht was afgenomen en je als coach zinvol contact kon krijgen. Jacky informeerde naar de oorzaken achter de langdurige werkloosheid. Domme pech. Zwaar ADHD. Te laag opgeleid. Te specialistisch. Wachten op borstamputatie. Onopgeloste schuldenproblematiek.  Zwaar overspannen. Het bedrijf werd door de baas verhandeld tijdens een potje golf; personeel exit.

Tegelijkertijd werd door de bedrijven niemand aangenomen als gevolg de bankencrisis. De werkgevers hadden het lef niet iemand aan te nemen. De langdurig werklozen kregen het op hun bord. In sommige kranten verschenen artikelen waarin ze de schuld kregen van de economische crisis–niet de huizenmarkt in de VS, bijvoorbeeld. ‘Omdat de langdurig werkelozen zulke labbekakken waren, ging het slecht met de Nederlandse economie,’ was de redenering. ‘Harder optreden!’

Jacky had in de anderhalf jaar dat ze dat werk had gedaan, zeker tweehonderd mensen aan haar bureau gekregen. “En ik ben er zeker van, dat er geen één tussen zat, die niet aan het werk wilde! Ik moest het qua salaris ook hebben van de plaatsingen, maar die kwamen er door dat juridische regime niet. Die leek veel op wraak-wetgeving vanuit de overheid.”

Op het eind kreeg Jacky een aantal rijke mensen op haar bureau. Die vroegen zich af of ze zich niet zouden laten uitschrijven bij het UWV. De reden? Nou, best wel een gedoe zo met zo’n coach en die 2.000 euro uitkering–ach… ze hadden het geld helemaal niet nodig. Toen is Jacky vertrokken.

Maar vandaag ligt het Seringenpark er prachtig bij, de hond was weer wakker geworden en dartelde weer en we liepen het park in.

“Wat ik nu doe? Yoga juf in Oost,” zei ze met een grote grijns.

Foto: ter illustratie (Pexels)

Gepubliceerd: 27 juni 2026 om 12:00 uur, geschreven door Elbert Huijts